»Archives

» «Замана» агымынын изилдениши
«Замана» агымынын изилдениши
Author(s)
G. Nurdin Kyzy
Keywords
замана, агым, багыт, арман ыры, реакциялык агым
Nurdin Kyzy, G., (2018). «Замана» агымынын изилдениши, MANAS Journal of Social Studies (MJSR), 07 (04), pp: 119-229
Abstract

«Замана» темасы кыргыз адабиятында көптөн бери талкууланып, бирок ушул күнгө чейин түйүнү чечилбей келе жаткан маселелердин бири. Айталы, замана ырлары көркөм идеялык мазмуну жагынан да, жанрдык табияты боюнча да так аныктамасын ала элек. Бул маселени чечүүдө «замана» темасын колго алган изилдөөлөрдү хронологиялык тартипте кароо талапка ылайык. Анткени, маселенин изилдениш тарыхына көз чаптыруу ага берилген айрым сыпаттамалардын берилиш себебин түшүнүүнү оңойлотот.
Макалада «замана» поэзиясынын теориялык маселелеринин изилденүү деңгээли, багыты жана ага берилген айрым аныктамалар туурасында ой жүгүртүлөт. Тагыраак айтканда, аны адабиятка тиешелүү көрүнүш катары “агым” дегенге болобу, же оозеки көркөм сөз өнөрүнүн бир түрү катары гана бааланышы керекпи деген суроолор талкууга алынат.
Жыйынтыгында, «замана» адабий бир агым катары каралуу менен бирге бул кубулуш оозеки көркөм сөз өнөрүнөн башат алган, бир жагынан чыгыш адабиятынан азыктанган, оозеки адабияттан жазма адабиятка өтүү процессин чагылдырган уникалдуу көрүнүш катары бааланат.
References
1. Асаналиев К. Башат // Молдо Кылыч. Казалдар [Текст] / К. Асаналиев.-Ф.: Адабият, 1991.<br />2. Балтин П, Нуров Г, Самаганов Ж. Т. Саманчиндин эмгектериндеги космополитизм жана буржуазиячыл- улутчул рецидивдер // Кызыл Кыргызстан. – 1949.-10-апрель<br />3. Богданова М. Киргизские акыны XIX и начало XX века [Текст] / Богданова М. // Киргизстан. Литературно- художественный альманах.-Ф.:1946.- № 3.<br />4. Богданова М. XIX жана XX кылымдын башындагы кыргыз адабиятынын тарыхынын кээ бир маселелери жөнүндө[Текст]/М. Богданова//Мугалимдерге жардам.- Ф.:1952, № 1<br />5. Богданова М. Некоторые данные по квалификации киргизксого фольклора [Текст] / М. Богданова // Труды института Кыргыз Фил. АН СССР. Т. 1.- Ф.: 1943.- №1.<br />6. Devellioğlu, F.(1999). Osmanlıca Türkçe Anliklopedik Lûgat.Yenişehir, Ankara<br />7. Дөнөнбаев А. Акын заманачылар. // Мурас, 1991.˗№3.˗2˗б<br /> <br />8. Дөнөнбаев А В культуре˗ память народа // Советская Киргизия<br />9. Дөнөнбаев А Можно ли восстановить связь времен? // Литературный Кыргызстан, № 8.˗1990. Август<br />10. Жаныбекова В. Б. Ойчул Молдо Кылыч XIX кылымдын аягы XX кылымдын башындагы кыргыз ренессансынын көрүнүктүү өкүлү [Текст]: дис...канд.филос. наук: 09.00.03/ В. Б. Жаныбеков. -Бишкек, 2003<br />11. Ибраимов О. История кыргызской литературы XX века [Текст] / О. Ибраимов.- Б.: Бийиктик, 2013<br />12. Ирисов П. Ырчылар чыгармачылыгы [Текст] / П. Ирисов.- Ош, 2001.<br />13. Исмаилова Г. К. Т. Саманчин – адабиятчы жана сынчы. [Текст]: дис...канд.филос.наук: 10.01.01 /.Г.К. Исмаилова -Бишкек, 2010. <br />14. Искендерова Ш. Молдо Кылычтын чыгармачылыгынын изилдениши: кечээ жана бүгүн [Текст] / Ш. Искендерова.– Б.:2006.<br />15. Инв. № 142<br />16. Кыргызстан Компартиясынын БК кабыл алган «Касым Тыныстановдун жана Молдо Кылычтын чыгармачылык мурасы жөнүндө» токтому. // Кыргызстан Маданияты.˗1988.˗ 11˗ августь <br />17. Казыбеков Ү. «Зар заман» санжырасынан. // Кыргызстан Маданияты № 46.˗1990.˗15˗ноябрь<br />18. Кебекова Б. Кыргыз эл ырчыларынын тарыхынын очерктери [Текст] / Б. Кебекова.-Б.:Турар, 2009<br />19. Никитич П, Токомбаев А, Юдахин К. Забытое богатство // Литературная газета.˗ 1956.˗21˗июль<br />20. Ниязалиев Т. Адилетсиз унутулган улуу казалчылар. // Советтик Кыргызстан. ˗1989.˗3˗декабрь<br />21. Обозканов А. Төкмөлүктүн башаты, калыптануу этаптары жана синкреттүү табияты [Текст] / А. Обозканов.-Б.:Шам, 2006<br />22. Обозканов А. “Замана” поэзиясынын генезиси [Текст]/А. Обозканов.-Бишкек, 2001<br />23. Орозалиев К. Кыргызстанда тарихий илимди жана адабиятты өнүктүрүүнүн кезектеги маанилүү милдеттери [Текст] / К. Орозалиев // Кызыл Кыргыстан.- 1947.- 12- октябрь<br />24. Петросян А. Споры о наследстве [Текст] / А. Петросян // Знамя : Литературно художественный и общественно политический журнал. ˗М. Изд˗во «Правда», 1961<br />25. Саманчин Т. Колониялык доордогу биздин адабият [Текст] / Т. Саманчин // Советтик адабият жана искусство.– Ф.: 1941.- № 5<br />26. Саманчин Т. Кыргыз адабиятынын очерктери [Текст] / Т. Саманчин – Ф.: Кыргызмамбас, 1943 <br />27. Сооронов О. Кол жазмалар жөнүндө сөз I [Текст] / О.Сооронов.- Б.: Турар, 2009<br />28. Стенограмма Заседания Ученого совета Института языка, литературы и истории Киргиз ФАН СССР от 28 января 1948 года “Обсуждение работы тов. Богдановой – «Киргизская литература»”- УИА нын кол жазмалар фонду. Инв № 144<br />29. Тимофеев Л. И.Теория литературы [Электрондук булак]/ Л. И.Тимофеев.-Казань .-2007. режим доступа: old.kpfu.ru›f10/publications/2007/T2.pdf <br />30. Тураев Т. Н. Новый литературный словарь [Текст] / Т. Тураев.- Ростов н /Д.: Феникс, 2009<br />31. Тураев Т. Н. Современный словарь [Текст]: справочник по литературе. / С.И. Кормилев.- М: Изд-во «АСТ».-1999<br />32. Ш. Үмөталиев. Заман жана “замана” // Кыргызстан Маданияты.˗1988.˗15˗ сентябрь<br />33. Үкүбаева Л. Жазгыч акындардын чыгармачылыгы [Текст] / Л. Үкүбаева. – Бишкек, 1994<br />34. Эркебаев А. Малоизученные страницы истории киргизской литературы [Текст] / А. Эркебаев. - Б.: «ЖЭКА», 1999<br />
>> All rights reserved.
MANAS Journal Of Social Studies