»Archives

» İbnü’l-Arabi’nin Marifet Teorisi Açısından Aklın Değeri
İbnü’l-Arabi’nin Marifet Teorisi Açısından Aklın Değeri
Author(s)
M. Çakmaklıoğlu
Keywords
İbnü’l-Arabî, marifet, akıl, fikir, nazar, kalp, keşf.
Çakmaklıoğlu, M., (2018). İbnü’l-Arabi’nin Marifet Teorisi Açısından Aklın Değeri, MANAS Journal of Social Studies (MJSR), 07 (04), pp: 139-161
Abstract
Bu makalede İbnü’l-Arabî’nin marifet teorisinin genel çerçevesi içerisinde aklın yeri ve önemine dikkat çekmeye çalıştık. İbnü’l-Arabî, akıl vasıtasıyla Allah hakkında bilgiye ulaşmayı bütünüyle reddetmez, fakat marifet teorisi bakımından aklı sınırlı bir bilgi kaynağı olarak görür. İbnü’l-Arabî’ye göre akıl, Allah’ı sadece soyut, selbî yolla idrak edebilir ve Allah’ı tasvir etmekten de acizdir. Böyle olmakla beraber akıl, her hangi bir sınırı olmayan muazzam bir güçtür, sınırsız bir şekilde vahiy ve ilhamları alıp kabul eder. Şayet biz aklı, fikir yetisinin kısıtlamasından kurtaracak olursak o, yeni bir bilgi kaynağı aramak üzere yönünü başka tarafa çevirecek ve bilgi kaynağı olarak bunun yerine onu seçecektir. Kısaca, aklın fikir yetisi bakımından uymak zorunda olduğu sınırları vardır, kabul edici yönü îtibârıyla değil.
References
Afîfî, Ebu’l-Alâ, The Mystical Philosophy of Muhyiddin Ibn al-‘Arabî, Cambridge University Press, Cambridge 1939.
--------, Tasavvuf, İslam’da Mânevî Hayat, çev. Ekrem Demirli-Abdullah Kartal, İz Yay., İstanbul 1999.
Armstrong, Karen, Tanrı’nın Tarihi, çev., Oktay Özel ve diğerleri, Ayraç Yay., Ankara 1998.
Azzâm, Muhammed Mustafa, el-Mustalahu’s-Sûfî Beyne’t-Tecrübe ve’t-Te’vîl, haz. Taha Abdurrahman, Rabat 2000.
Bolay, Süleyman Hayri, Emile Boutroux’da Zorunsuzluk Doktrini, MEB. Yay., İstanbul 1999.
Boutroux, Emile Çağdaş Felsefede İlim ve Din, çev. Hasan Kâtipoğlu, MEB. Yay., İstanbul 1997.
Cevdet, Naci Hüseyin, el-Ma’rifetü’s-Sûfiyye, Dirâsetün Felsefiyyetün fî Müşkilati’l-Ma’rife, (Dârü’l-Cîl), Beyrut 1992.
Chittick, William C., The Sufi Path of Knowledge, Ibn al’Arabî’s Metaphysics of Imagination, State University of New York Press, New York 1989.
--------, The Self-Disclosure of Gad, Principles of Ibn al-‘Arabi’s Cosmology, State University of New York Press, New York 1998.
--------, Hayâl Alemleri, çev.: Mehmet Demirkaya, Kaknüs Yayınları, İstanbul 1999.
Cürcânî, Ali b. Muhammed, et-Ta’rîfât, haz. Muhammed b. Abdulhakim el-Kâdî, Dâru’l-Kitâbi’l-Lübnânî, Beyrut 1991.
Ebu Zeyd, Nasr Hamid, Felsefetü’t-Te’vîl, Dirâsetün fi Te’vîli’l-Kur’an inde Muhyiddin İbnü’l-Arabî, Tenvîr Neşr., Beyrut 1993.
Ertürk, Ramazan, Sûfî Tecrübenin Epistemolojisi, Çağdaş Bir Yaklaşım, Fecr Yayınevi, Ankara 2004.
Filiz, Şahin, İslam Felsefesinde Mistik Bilginin Yeri, İnsan Yayınları, İstanbul 1995.
Gazâlî, Ebu Hamid Muhammed, el-Munkızu mine’d-Dalâl, çev. Hilmi Güngör, MEB. Yay., İstanbul 1994.
--------, İhyâu Ulûmiddîn, Dârü’l-Mârife, Beyrut 1982.
Gilis, Charles-Andre, İslam ve Evrensel Ruh, çev. Alpay Mut, İnsan Yay., İstanbul 2004.
Hakim, Souad, “Knowledge of God in Ibn ‘Arabî”, Muhyiddin Ibn ‘Arabî, A Commemorative Volume, ed., Stephen Hirtenstein-Michael Tiernan, Element Books, Dorset 1993.
Hucvîrî, Ali b. Osman Cüllâbî, Keşfü’l-Mahcûb, Hakikat Bilgisi, haz. Süleyman Uludağ, Dergah Yay., İstanbul 1982.
Huxley, Aldous, Kalıcı Felsefe, çev. Latif Boyacı, İnsan Yayınları, İstanbul 1996.
Iqbal, Muhammed, The Reconstruction of Religious Thought in Islam, Hafeez Press, Lahor 1977.
İbnü’l-Arabî, Muhyiddin, el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye, haz. Ahmed Şemseddin, Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 1999.
--------, el-Fütûhâtü’l-Mekkiyye, thk. Osman Yahya, el-Hey’etü’l-Mısrıyye, Kahire 1985.
--------, Kitâbu’t-Tecellîyyat, Resâilu İbn Arabî içinde, thk. Muhammed İzzet, Mektebetü’t-Tevfîkıyye, Kahire ts.,
--------, Risâletü’l-Kasemi’l-İlahî, (Resâil).
--------, Risâletü’l-Envâr, (Resâil).
¬¬¬¬--------, Kitâbü’l-Mesâil (Resâil).
--------, Kitâbu’l-İsfâr an Netâici’l-Esfâr, (Resâil).
--------, Kitâbu’t-Terâcim, (Resâil).
--------, Kitâbu’l-Celâle, (Resâil).
--------, Kitâbu Eyyâmü’ş-Şe’n, (Resâil).
--------, Kitâbu’l-Kurbe (Resâil).
--------, Risaletün ile’l-İmam er-Râzî, (Resâil).
--------, Fusûsu’l-Hikem, thk. Ebu’l-Alâ Afîfî, Dâru İhyâi’l-Kütübi’l-Arabiyye, Kahire 1946.
--------, et-Tedbîrâtü’l-İlahiyye fi Islahi’l-Memleketi’l-İnsâniyye, nşr. H. S. Nyberg, Kleinere Schriften Des Ibn Al-‘Arabî içinde, E. J. Brill, Leiden 1919.
--------, Mevâkiu’n-Nücûm ve Metâliu Ehilleti’l-Esrâr ve’l-Ulum, thk. Halid Şibl Ebu Süleyman, Alemü’l-Fikr, Kahire 1998.
--------, Kitâbu’l-Ahlak, Matbaatü’t-Tekaddüm, Kahire 1238.
--------, Zehairu’l-Â’lâk Şerhu Tercümâni’l-Eşvâk, haz. Halil İmran Mansur, Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2000.
--------, Kitâbu’l-Ahlak, Matbaatü’t-Tekaddüm, Kahire 1238 h.
İbnü’l-Manzûr, Cemâlüddin Muhammed, Lisânü’l-Arab, Dârü’s- Sâdr, Beyrut 1954.
İbn Sevdekin, Şemsüddin İsmail b. Abdullah en-Nûrî, et-Ta’lîkât ale’t-Tecelliyyâti’l-İlâhiyye, et-Tecelliyâtü’l-İlâhiyye içinde, thk. Osman Yahya, Merkez-i Neşr-i Dânişgâhi, Tahran 1988.
Keklik, Nihat, Muhyiddin İbnü’l-Arabî Hayatı ve Çevresi, Çığır Yayınları, İstanbul 1966.
Kelâbâzî, Ebûbekir Muhammed b. İshak, et-Taarruf li Mezhebi Ehli’t-Tasavvuf, haz. Ahmed Semseddîn, Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut, 1993.
Kılıç, Sadık, “Akıl İle Kalbin Uzlaşması”, İslam’da Sembolik Dil içinde, İnsan Yay., İstanbul 1995.
Kuşeyrî, Ebu’l-Kâsım Abdülkerim b. Hevâzin, er-Risâletü’l-Kuşeyriyye, haz. Halil Mansur, Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut 2001.
Kübra, Necmüddîn, Fevâihu’l-Cemâl ve Fevâtihu’l-Celal, thk. Yusuf Zeydân, (Dâru Seadu’s-Sabah), Kahire 1993.
Landau, Rom, “The Philosophy of Ibn ‘Arabî I”, The Muslim World, c. XLVII, no: 1, January 1957.
Mahmud, Zeki Necîb, Mevkif mine’l-Mîtâfîzîkâ, (Dâru’ş-Şurûk), Kahire 1993.
--------, Kıssatu Akl, Dâru’ş-Şurûk, Kahire 1993.
Morris, James Winston, The Reflective Heart, Discovering Spiritual Intelligence In Ibn ‘Arabi’s Meccan Illuminations, Fons Vitae, Canada 2005.
el-Muhâsıbî, Haris b. Esed, Risâletü’l-Müsterşidîn, thk. Abdülfettah Ebu Gudde, Mektebetü’l-Matbûatü’l-İslâmiyye, Kahire 1982.
--------, el-Akl ve Fehmu’l-Kur’an, thk. Hüseyin Kuvvetli, Dârü’l-Kindî, Beyrut 1982.
Nasr, Seyyid Hüseyin, Bilgi ve Kutsal, çev., Yusuf Yazar, İz Yay., İstanbul 2001.
Nicholson, Reynold A., The Mystics of Islam, Schocken Books, New York, 1975.
--------, fi’t-Tasavvufî’l-İslâmî ve Târîhuhu, Arapça’ya çev., Ebu’l-Alâ Afîfi, Lecnetü’t-Te’lîf ve’t-Tercüme Kahire 1969.
Palacios, Asin, İbn Arabî, Hayatuhû ve Mezhebuhû, Arapça’ya çev. Abdurrahman Bedevî, Mektebetü Ancelu’l-Mısriyye, Kahire 1965.
Roberts, Elizabeth, “Love and Knowledge”, Journal of the Muhyiddin Ibn Arabi Society, c. VII, Oxford 1988.
Rosenthal, Franz, Bilginin Zaferi, İslam Düşüncesinde Bilgi Kavramı, çev. Lami Güngören, Ufuk Yay., İstanbul 2003.
--------, “Ibn ‘Arabî Between Philosophy and Mysticism”, ORIENS, Journal of The International Society for Oriental Research, E. J. Brill, Leiden 1988,
Sevim, Seyfullah, İslam Düşüncesinde Mârifet ve İbn Arabî, İnsan Yay., İstanbul 1997.
Stace, Walter T., Mistisizm ve Felsefe, çev. Abdüllatif Tüzer, İnsan Yay., İstanbul 2004.
es-Sühreverdî, Ebû Hafs Şihabuddin Ömer, Avârifü’l-Meârif,Tasavvufun Esasları, haz. H. Kâmil Yılmaz-İrfan Gündüz, Vefa Yay. İstanbul 1990.
Tirmizî, Muhammed b. Ali Hakîm, Beyânu’l-Fark Beyne’s-Sadr ve’l-Kalb ve’l-Fuâd ve’l-Lübb, thk., Nicholas Lawson Here, Mektebetü’l-Külliyyâti’l-Ezheriyye, Kahire 1958.
Underhill, Eveleyn, Mysticism, A Study in the Nature and Development of Man’s Spirutual Consciousness, Methuen
>> All rights reserved.
MANAS Journal Of Social Studies